KORXONALARDA SHOVQIN VA TEBRANISHLI VAZIYATLARNI TEKSHIRISH VA BAHOLASH, CHANGGA OID PATOLOGIYALAR HAMDA SOG‘LOMLASHTIRISH TADBIRLARI

Authors

  • Kamriddin Toshmatovich Bokiyev University of business and science universiteti Toshkent fliali klinik fanlar kafedrasi katta o‘qituvchisi,t. f. n.

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.23036119

Keywords:

ishlab chiqarish shovqini, vibratsiya, mexanik tebranish, ishlab chiqarish changi, pnevmokonioz, silikoz, kasbiy kasallik, mehnat gigiyenasi, sog‘lomlashtirish tadbirlari, mehnat muhofazasi

Abstract

Maqolada ishlab chiqarish korxonalarida uchraydigan fizik va aerodispers xavf omillari - shovqin, mexanik tebranish va ishlab chiqarish changining xodimlar salomatligiga ta’siri hamda ularni gigiyenik baholash masalalari tahlil qilinadi. Shovqin va vibratsiya ta’sirini baholashda ta’sir intensivligi, chastotasi, davomiyligi va xodimning ish jarayonidagi individual ekspozitsiyasi asosiy mezonlar sifatida ko‘rib chiqiladi. Ishlab chiqarish changining, ayniqsa respirabel mineral chang va kristall kremniy dioksidining uzoq muddatli inhalatsiyasi pnevmokoniozlar, surunkali bronxit, o‘pka funksiyasining cheklanishi va boshqa kasbiy respirator kasalliklar bilan bog‘liqligi yoritiladi. Korxonalarda sog‘lomlashtirish tadbirlarini ishlab chiqarish jarayonini texnik takomillashtirish, muhandislik-himoya choralarini kuchaytirish, shaxsiy himoya vositalaridan foydalanish, tibbiy kuzatuv va mehnat-gigiyena monitoringini yagona tizimga birlashtirish asosida tashkil etish taklif etiladi. Xalqaro standartlar va ILO/WHO materiallari asosida ishlab chiqarish muhitini kompleks baholashning amaliy algoritmi ishlab chiqilgan.

References

1. International Labour Organization. Recommendation R194 - List of Occupational Diseases Recommendation, 2002 (No. 194). Geneva: ILO.

2. International Labour Organization. Screening and Surveillance of Workers Exposed to Mineral Dusts. Geneva: ILO.

3. World Health Organization. Occupational Noise: Assessing the Burden of Disease from Work-related Hearing Impairment at National and Local Levels. WHO, 2004.

4. World Health Organization. Selected Occupational Risk Factors. WHO, Comparative Quantification of Health Risks.

5. ISO. ISO 9612:2025. Acoustics - Determination of Occupational Noise Exposure - Methodology. Geneva: International Organization for Standardization, 2025.

6. ISO. ISO 5349-1:2001. Mechanical Vibration - Measurement and Evaluation of Human Exposure to Handtransmitted Vibration - Part 1: General Requirements. Geneva: ISO.

Downloads

Published

2026-09-24

How to Cite

1.
Bokiyev KT. KORXONALARDA SHOVQIN VA TEBRANISHLI VAZIYATLARNI TEKSHIRISH VA BAHOLASH, CHANGGA OID PATOLOGIYALAR HAMDA SOG‘LOMLASHTIRISH TADBIRLARI. TTI [Internet]. 2026 Sep. 24 [cited 2026 Nov. 18];2(9):245-9. Available from: https://tibbiyot-talimi-va-innovatsiyalari.uz/index.php/TTI/article/view/106
Vol. 2 No. 9 (2026): Journal of "Medical Education and Innovations"