HUDUDIY IJTIMOIY-GIGIYENIK BAHOLASH ASOSIDA BIRLAMCHI TIBBIY PROFILAKTIKA TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH

Authors

  • Manzura Djaloldinovna Ashurova Fargʻona jamoat salomatligi tibbiyot instituti «Kommunal va mehnat gigiyenasi» kafedrasi mudiri, t. f. n., dotsent, Fargʻona, Oʻzbekiston https://orcid.org/0000-0002-3693-242X

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.23642797

Keywords:

sog‘lom turmush tarzi, birlamchi tibbiy profilaktika, sog‘liqni saqlash rahbarlari, ijtimoiy so‘rov, tibbiyot xodimlari kompetentligi, oilaviy poliklinika

Abstract

Tadqiqot maqsadi — sog‘liqni saqlash tizimi rahbarlarining nuqtayi nazaridan aholi o‘rtasida sog‘lom turmush tarzini (STT) shakllantirish bo‘yicha ustuvor chora-tadbirlarni aniqlash va shu asosda birlamchi tibbiy profilaktika tizimini takomillashtirish yo‘nalishlarini asoslash. Material va metodlar. Farg‘ona shahridagi tibbiyot tashkilotlarining 128 nafar rahbari va ma’muriyat vakili (98,6% — oilaviy poliklinikalar xodimlari) 12 ta asosiy savoldan iborat maxsus anketa yordamida so‘rovdan o‘tkazildi; ularning javoblari shifokorlar va o‘rta tibbiyot xodimlarining javoblari bilan qiyoslandi. Ko‘rsatkichlar 95% ishonch oralig‘i (IO) bilan hisoblandi. Natijalar. Respondentlarning 72,9% i STTni shakllantirishda umumdavlat choratadbirlari va maxsus qonunchilikni hal qiluvchi omil deb hisobladi; fuqarolarning shaxsiy tashabbusini atigi 29,9% i, mahalliy hokimiyat faoliyatini 12,6% i, ish va o‘qish joylaridagi chora-tadbirlarni esa 11,2% i muhim deb topdi. Aholi salomatligini mustahkamlashda STTning o‘rni haqidagi yondashuvni rahbarlarning 65,9% i (95% IO 58,5–71,8) va shifokorlarning 67,8% i (95% IO 62,8–73,2) qo‘llab-quvvatladi, hamshiralarda esa bu ko‘rsatkich ishonchli darajada past bo‘ldi — 52,5% (95% IO 47,8–57,8). STT bo‘yicha o‘zini to‘liq kompetent deb hisoblovchilar rahbarlarda 27,6%, shifokorlarda 36,4%, hamshiralarda esa atigi 7,6% ni tashkil etdi. Rahbarlarning 63,8% i STT tadbirlarini iqtisodiy jihatdan maqsadga muvofiq deb bilsa-da, ularning optimal tashkil etilganini faqat 27,9% i qayd etdi; STTni takomillashtirishning ustuvor darajasi sifatida uchastka darajasi (79,4%) ko‘rsatildi. Xulosa. Birlamchi tibbiy profilaktikani takomillashtirish uchun uchastka darajasida subyektlar o‘rtasida vakolat va mas’uliyatni aniq taqsimlash, o‘rta tibbiyot xodimlarining STT bo‘yicha kompetentligini oshirish hamda raqamli axborot texnologiyalaridan keng foydalanish zarur.

References

1. Аксенова, Е. И., Камынина, Н. Н., & Короткова, Е. О. (2021). Международный опыт моделей первичной медикосанитарной помощи. Экспертный обзор. ГБУ «НИИОЗММ ДЗМ».

2. Амбулаторнодополняющие технологии в условиях формирования «Новой модели медицинской организации, оказывающей первичную медико-санитарную помощь» / М.Г. Карайланов, К.Е. Моисеева, М.С. Панфилов [и др.]. (2024). Менеджер здравоохранения, (5), 28–35. https://doi.org/10.21045/1811-0185-2024-5-28-35

3. Армашевская, О. В., & Меньшикова, Л. И. (2022). Вопросы кадровой политики в научных исследованиях. Исследования и практика в медицине, 9(4), 147–158. https://doi.org/10.17709/2410-1893-2022-9-4-14

4. Васильева, Т. П., & Нечаев, В. С. (2020). Инновационные технологии в здравоохранении и укрепление здоровья населения: методологический аспект. Бюллетень Национального научно-исследовательского института общественного здоровья имени Н.А. Семашко, (2), 16–21. https://doi.org/10.25742/

5. Добрецова, Е. А., Аршукова, И. Л., & Акулин, И. М. (2023). [и др.] Государственные поликлиники: возможные улучшения с точки зрения участковых врачей-терапевтов. Профилактическая медицина, 26(6), 55–60.

6. Задворная, О. Л. (2022). Проблемы и перспективы развития кадрового обеспечения системы здравоохранения в современных условиях. Современные проблемы здравоохранения и медицинской статистики, (5), 528–545.

7. Каракулина, Е. В., Введенский, Г. Г., & Крякова, М. Ю. (2024). [и др.] Внедрение бригадных форм организации труда. Обоснование и риски. Современные проблемы здравоохранения и медицинской статистики, (1), 768–785.

8. Коновалов, О. Е., Зудин, А. Б., & Позднякова, М. А. (2022). [и др.] Совершенствование организации амбулаторнополиклинической помощи и профилактики хронических неинфекционных заболеваний у взрослого населения мегаполиса. «Издательский салон» ИП Гладкова О.В..

9. Мазунина, С. Д., Петров, С. Б., & Мелконян, К. И. (2023). [и др.] Анализ ценностных составляющих удовлетворенности первичной медико-санитарной помощью взрослого населения: проспективное наблюдательное исследование. Кубанский научный медицинский вестник, 30(2), 44–53.

10. Основополагающие принципы стандартизации и систематизации информации о наборах данных для машинного обучения в медицинской диагностике / Ю.А. Васильев, Т.М. Бобровская, К.М. Арзамасов [и др.]. (2023). Менеджер здравоохранения, (4), 28–41.

11. Отношение участковых врачей, медицинских сестер и пациентов к организационной модели оказания ПМСП с перераспределением функций / О.В. Ходакова, О.В. Кунгурцев, И.А. Соломатников [и др.]. (2024). Профилактическая медицина, 27(2), 7–14.

12. Оценка удовлетворенности участковых врачей-терапевтов объемом и содержанием выполняемой работы при оказании первичной медико-санитарной помощи населению / А.О. Емельянов, В.П. Шестаков, Т.С. Чернякина [и др.]. (2015). Профилактическая и клиническая медицина, (1), 57–61.

13. Поддержка дистанционной работы медицинской организации средствами портальных решений, интегрированных с МИС / К.С. Калашников, И.Д. Трофимов, М.И. Хаткевич, М.М. Хаткевич. (2024). Менеджер здравоохранения, 53–66.

14. Сон, И. М., Крякова, М. Ю., & Меньшикова, Л. И. (2023). [и др.] Мнение специалистов и пациентов об организации оказания первичной медико-санитарной помощи и предложения по ее совершенствованию. Современные проблемы здравоохранения и медицинской статистики, (4), 1027–1048.

15. Тулебаев, К. А., Турдалиева, Б. С., & Кузиева, Г. Д. (2016). Зарубежный опыт работы мультидисциплинарных команд специалистов в первичном звене. Вестник КазНМУ, (4).

16. Уразалиева, И. Р., Маматкулов, Б., & Гурьянова, Н. Е. (2020). Основные аспекты деятельности медсестёр первичного звена здравоохранения. Современные проблемы здравоохранения и медицинской статистики, (1).

17. Фомичева, М. Л., & Евдаков, В. А. (2022). Изучение мнения руководителей и врачей участковой службы медицинских организаций, оказывающих помощь в амбулаторных условиях, о совершенствовании организации оказания первичной медицинской профилактики. Профилактическая медицина, 25(1), 21–28.

18. Шевский, В. И., Шейман, И. М., & Шишкин, С. В. (2022). Новые модели первичной медико-санитарной помощи: зарубежный опыт и российские перспективы. Социальные аспекты здоровья населения, 68(2).

19. Gomez-Cabello, C. A., Borna, S., & Pressman, S. (2024). [et al.] Artificial-Intelligence-Based Clinical Decision Support Systems in Primary Care: A Scoping Review of Current Clinical Implementations. Eur J Investig Health Psychol Educ, 14, 685–698.

20. George, N. (2024). How Nurses Influence the Patient Experience. Am J Nurs, 124, 42–45.

21. Mukhanova, G., & Tultabae, S. (2020). Relevance of Improving Human Resource Management in the Organization of Primary Healthcare. Journal of Health Development, 4(39), 31–39.

22. Morgan, S. E., Mosser, A., & Ahn, S. (2021). [et al.] Developing and evaluating a team development intervention to support interdisciplinary teams. J Clin Transl Sci, 5.

Downloads

Published

2026-10-20

How to Cite

1.
Ashurova MD. HUDUDIY IJTIMOIY-GIGIYENIK BAHOLASH ASOSIDA BIRLAMCHI TIBBIY PROFILAKTIKA TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH. TTI [Internet]. 2026 Oct. 20 [cited 2026 Nov. 18];2(10):456-64. Available from: https://tibbiyot-talimi-va-innovatsiyalari.uz/index.php/TTI/article/view/190
Vol. 2 No. 10 (2026): Journal of "Medical Education and Innovations"