SEREBROVASKULYAR KASALLIKLARDA BUYRAK SHIKASTLANISHINING ISHEMIK- GIPOKSIK MEXANIZMLARI: HIF-1Α VA TGF-Β1 KO‘RSATKICHLARINING YOSHGA BOG‘LIQ O‘ZGARISHLARI

Authors

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.22702194

Keywords:

serebrovaskulyar kasalliklar, buyrak, gipoksiya, oksidlovchi stress, HIF-1α, 8-OHdG, Caspase-3, TGF-β1, apoptoz, fibroz

Abstract

Ushbu maqolada serebrovaskulyar kasalliklar fonida buyrak to‘qimasida rivojlanadigan ishemik- gipoksik o‘zgarishlar va ularning yoshga bog‘liq xususiyatlari o‘rganilgan. Tadqiqotda buyrak shikastlanishining asosiy bosqichlarini baholash uchun HIF-1α, 8-OHdG, Caspase-3 va TGF-β1 markerlaridan foydalanildi. HIF-1α to‘qimadagi gipoksiya darajasini, 8-OHdG oksidlovchi stressni, Caspase-3 hujayra apoptozini, TGF-β1 esa fibroz jarayonini baholash imkonini berdi. Olingan natijalar yosh ortishi bilan buyrak to‘qimasida gipoksiya, oksidlovchi shikastlanish va hujayra o‘limining kuchayib borishini ko‘rsatdi. Ayniqsa, katta yoshli guruhlarda naychalar epiteliysi va interstitsial to‘qimada distrofik, nekrobiotik hamda sklerotik o‘zgarishlar ko‘proq uchradi. Markerlar ekspressiyasining bir-biriga bog‘liq ravishda o‘zgarishi serebrovaskulyar kasalliklarda buyrak shikastlanishining bosqichma-bosqich kechishini ko‘rsatdi. Bu ma’lumotlar buyrakdagi ishemik-gipoksik jarayonlarni erta baholash va ularning og‘irlik darajasini aniqlashda ahamiyatli bo‘lishi mumkin.

References

1. Chen, X., Yang, D. X., Zhao, H., Zhang, H. F., & Hong, P. (2024). Stroke-induced renal dysfunction: underlying mechanisms and challenges of the brain–kidney axis. CNS Neuroscience & Therapeutics. 2024;30(11).

2. Zhao, Q., Yan, T., Chopp, M., Venkat, P., & Chen, J. (2020). Brain–kidney interaction: renal dysfunction following ischemic stroke. Journal of Cerebral Blood Flow & Metabolism, 40(2), 246–262.

3. Nangaku, M. (2006). Chronic hypoxia and tubulointerstitial injury: a final common pathway to end-stage renal failure. Journal of the American Society of Nephrology, 17(1), 17–25.

4. Sugahara, M., Tanaka, T., & Nangaku, M. (2020). Hypoxia-Inducible Factor and Oxygen Biology in the Kidney. Kidney360, 1(9), 1021–1031.

5. Wei, X., Zhu, X., Jiang, L., Huang, X., Zhang, Y., Zhao, D., & Du, Y. (2020). Recent advances in understanding the role of hypoxia-inducible factor 1α in renal fibrosis. International Urology and Nephrology, 52(7), 1287–1295.

6. Liu, M., Ning, X., Li, R., Yang, Z., Yang, X., Sun, S., & Qian, Q. (2017). Signalling pathways involved in hypoxia-induced renal fibrosis. Journal of Cellular and Molecular Medicine, 21(7), 1248–1259.

7. Spoto, B., Politi, C., Pizzini, P., Parlongo, R. M., Testa, A., Mobrici, M., Tripepi, G. L., Mallamaci, F., & Zoccali, C. (2025). 8-hydroxy-2’-deoxyguanosine, a biomarker of oxidative DNA injury, in diabetic kidney disease. Nutrition, Metabolism and Cardiovascular Diseases. 2025;35(2):103722.

8. Tsai, J. P., Liou, J. H., Yeh, K. T., Tai, H. C., Cheng, Y. W., & Chang, H. R. (2011). Intensity of cytosol expression of 8-OHdG in normal renal tubules is associated with the severity of renal fibrosis. Swiss Medical Weekly. 2011;141.

9. Bonventre, J. V., & Yang, L. (2011). Cellular pathophysiology of ischemic acute kidney injury. Journal of Clinical Investigation, 121(11), 4210–4221.

10. Havasi, A., & Borkan, S. C. (2011). Apoptosis and acute kidney injury. Kidney International, 80(1), 29–40. https://doi.org/10.1038/ki.2011.120

11. Ferenbach, D. A., & Bonventre, J. V. (2015). Mechanisms of maladaptive repair after AKI leading to accelerated kidney ageing and CKD. Nature Reviews Nephrology, 11(5), 264–276.

12. Meng, X. M., Nikolic-Paterson, D. J., & Lan, H. Y. (2016). TGF-β: the master regulator of fibrosis. Nature Reviews Nephrology, 12(6), 325–338.

13. Hommos, M. S., Glassock, R. J., & Rule, A. D. (2017). Structural and functional changes in human kidneys with healthy aging. Journal of the American Society of Nephrology, 28(10), 2838–2844.

14. Yamamoto, T., & Isaka, Y. (2024). Pathological mechanisms of kidney disease in ageing. Nature Reviews Nephrology, 20(9), 603–615.

15. Бектемирова, Н., & Атаков, С. (2026). КОНТРОЛЬ ПОСЛЕОПЕРАЦИОННОГО БОЛЕВОГО СИНДРОМА И ДЫХАТЕЛЬНАЯ ФУНКЦИЯ У ПАЦИЕНТОВ С ГНОЙНО- СЕПТИЧЕСКИМИ ЗАБОЛЕВАНИЯМИ ГРУДНОЙ КЛЕТКИ. TIBBIYOT TA’LIMI VA INNOVATSIYALARI, 2(8), 132–137. https://doi.org/10.5281/zenodo.22257276

16. Rahimboyeva, G., Akramova, D., & Bobomurodova, D. (2025). PARKINSONIZM “PLYUS” SINDROMINING KLINIK VA NEVROLOGIK XUSUSIYATLARI. TIBBIYOT TA’LIMI VA INNOVATSIYALARI, 1(2). https://doi.org/10.5281/zenodo.17586266

17. Sabirov, E., & Boymuradov, S. (2025). YUQORI LAB YUGANCHASI SOHASIDAN OLINGAN ERKIN SHILLIQ QAVATLI TO‘QIMA TRANSPLANTATINI MILK RETSESSIYASINI BARTARAF ETISHDA QO‘LLASH. TIBBIYOT TA’LIMI VA INNOVATSIYALARI, 1(2). https://doi.org/10.5281/zenodo.17586140

18. Xujaeva, S. A. (2026). BO‘LAJAK SHIFOKORLARDA INFEKSION XAVFSIZLIK MADANIYATINI SHAKLLANTIRISHNING NAZARIY-METODOLOGIK ASOSLARI. TIBBIYOT TA’LIMI VA INNOVATSIYALARI, 2(8), 164–169. https://doi.org/10.5281/zenodo.22340543

Downloads

Published

2026-09-11

How to Cite

1.
Abdullaev NU, Mamajonov IM. SEREBROVASKULYAR KASALLIKLARDA BUYRAK SHIKASTLANISHINING ISHEMIK- GIPOKSIK MEXANIZMLARI: HIF-1Α VA TGF-Β1 KO‘RSATKICHLARINING YOSHGA BOG‘LIQ O‘ZGARISHLARI. TTI [Internet]. 2026 Sep. 11 [cited 2026 Nov. 18];2(9):16-22. Available from: https://tibbiyot-talimi-va-innovatsiyalari.uz/index.php/TTI/article/view/65
Vol. 2 No. 9 (2026): Journal of "Medical Education and Innovations"